نحوه پس گرفتن چک ربوی | راه قانونی استرداد و ابطال چک نزولی

آیا می‌توان چک ربوی را پس گرفت؟

بله. در صورتی که ثابت شود چک بابت سود و بهره ربوی صادر شده است، یا اصل بدهی قبلاً پرداخت شده باشد، یا چک صرفاً جنبه تضمینی داشته باشد، امکان استرداد و حتی ابطال چک ربوی وجود دارد. همچنین در مواردی که چک به اجرا گذاشته شده است می‌توان با طرح دعوای مناسب و درخواست توقف عملیات اجرایی از وصول آن جلوگیری کرد.

چرا بسیاری تصور می‌کنند راهی برای پس گرفتن چک نزول وجود ندارد؟

یکی از تصورات غلط رایجی که ملاحظه می‌شود بسیاری از مراجعین به دفتر وکالت دچار آن هستند این است که گمان می‌کنند چون چک ربوی را امضا و در سامانه ثبت کرده اند و از طرفی چون چک سندی لازم الاجرا با ظاهری قانونی است درنتیجه کار از کار گذشته و دیگر راهی برای رهایی از آن وجود ندارد و در هر حال ملزم به پاس کردن آن هستند، درحالی‌که این طرز فکر کاملا غلط است. لذا افرادی که چک ربوی به رباخوار داده‌اند نگران نباشند؛ زیرا راه نجات از بدهی و چک ربوی وجود دارد.

قانون چگونه از قربانیان ربا حمایت می‌کند؟

چک می‌بایست منشأ قانونی و مشروع داشته باشد، بنابراین چک‌هایی که اثبات شود از طریق غیرقانونی اخذ شده‌اند، قابلیت ابطال دارند و در نهایت می‌توان برای پس گرفتن آن‌ها اقدام کرد.

این کلیت و حکم کلی حاکم بر موضوع است و برای نحوه صحیح طرح دعوای برای استرداد چک ربوی و “شکایت رباخواری” و ادله اثباتی آن می‌بایست به‌صورت اصولی و با تکیه بر علم و تجربه اقدام کرد.

در چه شرایطی می‌توان چک ربوی را پس گرفت؟

به طور کلی در سه حالت اصلی می‌توان برای استرداد یا ابطال چک ربوی اقدام کرد: نخست زمانی که چک بابت سود و بهره ربوی صادر شده باشد، دوم زمانی که اصل بدهی قبلاً پرداخت شده باشد و سوم زمانی که چک صرفاً برای تضمین معامله ربوی در اختیار رباخوار قرار گرفته باشد.

زمانی که چک بابت سود و بهره ربوی صادر شده باشد

زمانی که اثبات شود چک بابت سود ربوی صادر شده است، چک قابلیت ابطال و پس گرفتن پیدا می‌کند.

نکته کاربردی بر اساس تجربه وکالتی در پرونده‌های ربا

اگرچه در بخش قبل توضیح داده شد اگر چک برای عملیات ربوی صادر شده باشد قابل استرداد است ولی این موضوع باید در نظر گرفته شود که صرف اثبات توافق و معامله ربوی برای ابطال و پس گرفتن چک کافی نیست. چراکه در هر صورت رباخوار مستحق اصل پول داده شده می‌باشد. بنابراین اگر اثبات شود چک برای قسمت اصل پول داده شده است، قابلیت پس گرفتن پیدا نمی‌کند.

مثال؛ فرض کنید شخصی یک میلیارد تومان قرض ربوی به بدهکار ربوی داده و در قبال آن ۱۰ تا چک به مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان گرفته است. در این حالت ۵ چک اول که هنوز بابت اصل پول بوده قابلیت پس گرفتن را پیدا نمی‌کند ولی مازاد بر آن قابلیت استرداد را دارد.

زمانی که اصل بدهی قبلاً پرداخت شده باشد

این موضوع تقریبا روشن است که اگر ثابت شود مبلغ چک پرداخت شده است، آن چک قابل پس گرفتن می‌شود. ولی موضوع در خور توجه این می‌باشد که در پرونده‌های ربا و نزول معمولا ما با تعدد چک‌ها مواجه هستیم. از طرفی با پرداخت‌ها در زمان‌های مختلف به حساب رباخوار روبه‌رو هستیم. سوالی که در این موارد برای بسیاری از افراد پیش می‌آید این می‌باشد که آیا می‌توان پرداخت‌ها را با هم تجمیع کرد و آن‌ها را به حساب پاس شدن چک‌ها گذاشت که پاسخ، مثبت است. در این حالت با تقاضای ارجاع امر به کارشناس حسابرس رسمی دادگستری می‌توان این موضوع را اثبات نمود.

زمانی که چک صرفا برای تضمین پرداخت نزول داده شده باشد

یکی از روش‌های پس گرفتن چک ربوی اثبات ضمانتی بودن آن است. تجربه عملی وکالتی پرونده‌های ربا گویای این مطلب است که اثبات تضمینی بودن چک‌های ربوی بعضا سخت می‌باشد. چراکه رباخوار عموما اجازه نمی‌دهد در متن چک عبارت ضمانتی بودن ذکر شود. در بخش‌های آینده نحوه و روش‌های استرداد و پس گرفتن چک ربوی ضمانتی را برای شما بیان خواهیم کرد.

بسیاری از افرادی که امروز با خطر جلب، توقیف اموال یا اجرای چک روبه‌رو هستند، تصور می‌کنند دیگر راهی برای دفاع ندارند. اگر شما هم در چنین شرایطی قرار دارید، قبل از هر اقدامی وضعیت پرونده خود را با یک وکیل متخصص ربا بررسی کنید؛ زیرا گاهی یک اقدام اشتباه می‌تواند فرصت دفاع را از بین ببرد.

نحوه شکایت برای پس گرفتن چک ربوی

شکایت کیفری رباخواری

برای پس گرفتن چک نزولی ابتدا می‌بایست ربوی بودن آن اثبات شود. رویه عملی پرونده‌های ربا نشان داده است که در بسیاری از موارد، دادگاه‌های حقوقی رأساً وارد رسیدگی به وقوع یا عدم وقوع جرم ربا نمی‌شوند؛ بلکه مستند به ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی اقدام به صدور قرار اناطه می‌کنند. به زبان ساده رسیدگی را متوقف می‌کنند تا بدهکاری ربوی در مرجع کیفری شکایت کیفری رباخواری را مطرح نموده و پس از مشخص شدن نتیجه آن در آن مرجع، بر حسب آن اقدام به صدور حکم نمایند.

دعوای حقوقی استرداد لاشه چک ربوی

پس از اثبات ربا در دادگاه کیفری باید در دادگاه حقوقی دعوای استرداد لاشه چک به جهت ربوی بودن مطرح گردد تا با پس گرفتن چک اعتبار حقوقی آن از بین برود.

نکته کاربردی این است که در برخی پرونده‌های چک‌های ربوی و نزولی می‌توان بدون مراجعه به دادگاه کیفری و به‌صورت مستقیم در دادگاه حقوقی اقدام به طرح این دعوا نمود مخصوصا در مواردی که معادل اصل پول نزول تا لحظه تقویم دادخواست داده شده باشد و صرفا چک‌های سود ان باقی مانده باشد. در این صورت می‌توانید دعوایی با عنوان اثبات برائت ذمه مطرح نمایید تا پس از محاسبه پرداختی‌های شما و تطبیق آن با اصل بدهی، تعهد پرداخت مبلغ چک از شما برداشته شود و بتوانید چک ربوی را استرداد و پس‌بگیرید.

دعوای ابطال چک ربوی

طبق قاعده کلی حقوقی، هر سندی اگر برخلاف قانون تنظیم شود قابلیت ابطال پیدا می‌کند اعم از اینکه سند عادی باشد یا حتی سند رسمی. چک از لحاظ حقوقی یک سند لازم الاجرا می‌باشد. در نتیجه اگر مخالف قانون صادر شود یا اثبات شود منشأ آن غیر قانونی بوده قابلیت ابطال پیدا می‌کند. با این توضیح مشخص می‌شود که اگر چک بابت ربا و نزول صادر شود علاوه بر اینکه قابلیت استرداد می‌یابد، قابلیت ابطال نیز پیدا می‌کند. البته نحوه مطرح کردن آن توضیحات دیگری دارد که در بخش‌های دیگر این مطلب به آن پرداخته‌ایم.

درخواست دستور موقت برای توقف عملیات اجرایی چک

واقعیت در رویه قضایی کنونی این است که شخصی که چک در دست دارد، با توجه به اصلاحات جدید قانون صدور چک می‌تواند حدودا ظرف یک تا دو ماه به مرحله اجرای حکم پرداخت مبلغ چک برسد و این درحالیست که اثبات شکایت رباخواری در مرجع کیفری یا پیروزی در پرونده استرداد لاشه چک مستلزم ماه‌ها زمان می‌باشد. نتیجه این می‌شود که رباخوار به مرحله توقیف اموال و جلب رسیده ولی بدهکاری ربوی هنوز نتوانسته ربوی بودن چک‌ها را اثبات کند. حال راهکار و نحوه آن چیست؟

پاسخ، در این صورت می‌توان در دادگاه حقوقی دادخواست دستور موقت توقف عملیات اجرایی چک را تقدیم کرد. دادگاه در این موارد در صورت احراز دلایل اولیه و اقناع قضایی، اقدام به صدور دستور موقت توقف عملیات اجرایی می‌نماید. البته در ضمن این دستور، اقدام به تعیین یک تامین مناسب مثل در بازداشت قرار دادن ملک، خودرو یا وجه نقد می‌کند که البته صرفا جنبه خسارت احتمالی را دارد.

اگر چک ربوی به اجرا گذاشته شده باشد چه باید کرد؟

اگر دارنده چک ربوی برای آن اجراییه گرفته یا عملیات اجرایی را آغاز کرده باشد، باید در سریع‌ترین زمان ممکن دعوای اصلی مرتبط با چک و همزمان درخواست توقف عملیات اجرایی مطرح شود. تأخیر در اقدام ممکن است به توقیف اموال، مسدودی حساب‌ها و سایر اقدامات اجرایی منجر شود.

نحوه توقف عملیات اجرایی

همان‌طور که ذکر شد، با توجه به اصلاحات جدید قانون صدور چک شرایط برای رباخوار جهت به اجرا گذاشتن فوری چک مهیا می‌باشد. بنابراین می‌بایست اقدامی عملی و قاطع نمود. در بخش قبل بیان شد که در چنین مواردی می‌بایست تقاضای دستور موقت برای توقف عملیات اجرایی تقدیم نمایید ولیکن نکات مهمی وجود دارد که اگر آنها برای دادگاه اثبات نشوند عملا با تقاضای توقف عملیات اجرایی موافقت نمی‌شود. در این زمینه ما شاهد اشتباهات بسیاری از افراد در پرونده‌های چک‌های ربوی هستیم.

اشتباه اول

یکی از مهم‌ترین اشتباهات افراد این است که فرد بدهکار ربوی که می‌بیند رباخوار چک را به اجرا گذاشته به دفتر خدمات قضایی می‌رود و تقاضا می‌کند یک دادخواست توقف عملیات اجرایی برای ایشان ثبت شود. کارمند مربوطه هم که مسئول نوشتن محتوا دادخواست نیست و نتیجه آن می‌شود که در یکی دو خط صرفاً بیان می‌شود که درخواست توقف عملیات اجرایی را دارم. در نهایت هم وقتی دادخواست به شعبه ارجاع شد مقام قضایی می‌بیند دلایل کافی برای اقناع شدن وجود ندارد و با صدور دستور توقف عملیات اجرایی مخالفت می‌کند. این بود اشتباه مهم اول.

اشتباه دوم

بر فرض که دادخواست به صورت قانع کننده و خوب نوشته شود ولی باز این کافی نیست. برای صدور دستور توقف عملیات اجرایی چک ربوی می‌بایست حتما یک دعوای دیگر مرتبط با موضوع مطرح شده باشد که توقف عملیات اجرایی به نتیجه آن موکول شود. به‌طور مثال همزمان با دستور توقف عملیات اجرایی، دادخواست استرداد لاشه چک ربوی یا ابطال‌ چک ربوی تقدیم شود.

چگونه از توقیف اموال جلوگیری کنیم؟

از آنجا که بر اساس رویه جاری اجرای چک‌های بلامحل اولین اقدام اجرايی توقیف اموال است در نتیجه شما عملا نمی‌توانید مانع توقیف اموال شوید. اما می‌توانید با تقدیم فوری دادخواست توقف عملیات اجرایی چک، باعث متوقف شدن پروسه مزایده مال (اعم از ملک یا خودرو و غیره) یا وصول شدن مبلغ توقیف شده توسط رباخوار شوید.

اعتراض و تقاضای ابطال اجراییه چک ربوی

اجراییه ماهیتا یک دستور است، نه حکم. بنابراین نمی‌توان از آن تجدیدنظرخواهی کرد اما می‌توان با تقدیم دادخواست ابطال اجراییه تقاضای بی اعتباری و ابطال نمودن آن را مطرح نمود.

ابطال اجراییه چک ربوی می‌تواند به دلایلی همچون پرداخت مبلغ چک، ضمانتی بودن چک یا تحصیل چک از طریق جرم (مانند ربا) مطرح شود.

نکته کاربردی؛ هیچ وقت در دعوای ابطال اجراییه آن را به تنهایی اقامه و ثبت نکنید بلکه آن را همراه با خواسته دیگری که اثبات کننده ادعای شما باشد ثبت کنید. مثلا اگر چک ضمانتی بوده است، تقاضای ابطال اجراییه را ثبت و همراه با آن خواسته اثبات تضمینی بودن چک را نیز مطرح نمایید. یا اگر وجه آن را در دفعات مختلف قبلاً پرداخت کرده‌اید. درخواست ابطال اجراییه همراه با خواسته اثبات برائت ذمه اقامه نمایید و در غیر این صورت ممکن است دعوای شما مورد قبول واقع نشود و قرار رد دعوی صادر شود.

آیا رباخوار می‌تواند حکم جلب بگیرد؟

برخی افراد اینگونه تصور می‌کنند که چون چک ربوی یا ضمانتی می‌باشد بنابراین در صورت اقامه دعوی مطالبه وجه چک توسط رباخوار، در جلسه رسیدگی خواهند گفت که چک بابت چه چیزی صادر شده و در نتیجه پرداخت آن منتفی می‌شود. در حالیکه اینگونه نیست.

در خصوص چک‌های صیادی اساسا دیگر جلسه رسیدگی برگزار نمی‌شود تا در آن بتوان منشأ غیر مشروع و غیر قانونی چک را ذکر نمود بلکه رباخوار از همان ابتدا می‌تواند تقاضای اجراییه چک ربوی را مطرح کند. نتیجتا اقداماتی که باید انجام شود به این ترتیب می‌باشند که اولا این تصورات و اطلاعات غلط کنار گذاشته شوند و ثانیا زمان را بسیار مغتنم شمرده و سریعا دعوای دستور توقف عملیات اجرایی و حسب مورد ابطال یا استرداد لاشه چک مطرح گردد.

اگر برای چک شما اجراییه صادر شده یا نگران جلب، توقیف اموال و حساب‌های بانکی هستید، زمان مهم‌ترین عامل پرونده شماست. هر روز تأخیر ممکن است شرایط را دشوارتر کند و فرصت برخی اقدامات قانونی را از بین ببرد.

پس گرفتن چک ضمانتی از نزول‌خور چگونه است؟

آیا چک ضمانتی قابل وصول است؟

صرف ضمانتی بودن چک مانع وصول آن نیست. تا زمانی که دارنده چک از طریق دادگاه یا سایر ادله قانونی نتواند تضمینی بودن چک را اثبات کند، چک از اعتبار قانونی برخوردار است و دارنده آن می‌تواند نسبت به وصول وجه یا صدور اجراییه اقدام نماید.

بررسی پرونده‌های متعدد رباخواری نشان داده که عموما رباخواران اجازه نمی‌دهند که در چک‌های ضمانتی عبارت ضمانتی و تضمینی بودن ذکر شود. رسید دست‌تویس هم نمی‌دهند. بسیاری از افراد گمان می‌کنند چون چک را به حالت ضمانتی داده اند، رباخوار دیگر نمی‌تواند اقدام به مطالبه وجه آن کند. اینطور گمان می‌کنند که اگر رباخوار چک ضمانتی را به اجرا بگذارد در دادگاه خواهند گفت که چک ضمانتی است و همه مشکلات به این راحتی حل می‌شود. چنین طرز فکری عجیب است ولی بسیاری این نوع تفکر را دارند. خیر، اینطور نیست.

تا زمانی که ربوی بودن چک در دادگاه اثبات نشود (که آن هم مستلزم ماه‌ها زمان می‌باشد)، چک ربوی تا زمان اثبات ادعا در مراجع قضایی، از نظر قانونی معتبر تلقی می‌شود و ممکن است تا ضمانتی بودن چک به اثبات برسد رباخوار زودتر اقدام به جلب و یا توقیف اموال بدهکار ربوی نموده باشد.

نحوه اثبات سوءاستفاده از چک ضمانتی

برای اثبات ضمانتی بودن چک ضمانتی که در معامله ربوی داده شده است می‌توان از شهادت شهود، استناد به نبود رابطه یا معامله واقعی در برابر صدور چک، پیامک‌های رد و بدل شده (حتی در واتساپ و تلگرام) استفاده کرد. در این راستا می‌توانید به دو صورت برای احقاق حق خود اقدام نمایید.

• اقامه دعوی در دادگاه حقوقی، برای بی اثر کردن چک ضمانتی می‌توان در دادگاه حقوقی دادخواست با موضوع و خواسته اثبات تضمینی بودن چک و استرداد لاشه چک ضمانتی تقدیم کرد.
• اقامه شکایت خیانت در امانت در دادگاه کیفری؛ در صورتی که رباخوار از چک ضمانتی سو استفاده کرده باشد می‌توان در مرجع کیفری شکایت با موضوع خیانت در امانت اقامه نمود. در این صورت در صورت اثبات دعوی، رباخوار به مجازات هم می‌رسد.

چگونه چک ربوی نزولی را پس بگیریم

چه مدارکی برای اثبات ربوی بودن چک لازم است؟

مهم‌ترین مدارک اثبات ربوی بودن چک شامل شهادت شهود، پیامک‌ها و مکاتبات الکترونیکی، پرینت حساب‌های بانکی، رسیدهای پرداخت و نظریه کارشناسی رسمی دادگستری است. دادگاه معمولاً مجموع این دلایل را در کنار یکدیگر ارزیابی می‌کند و به ندرت تنها بر یک دلیل واحد تکیه می‌نماید.

شهادت شهود در پرونده ربا

در سیستم قوانین ایران اصولا شهادت شهود نقش اثباتی بالایی دارد و این نقش علی الخصوص در پرونده‌های شکایت ربا و استرداد چک‌های ربوی پر رنگ‌تر می‌شود، دلیل آن هم این می‌باشد که در بیشتر پرونده‌های ربا ما با کمبود ادله اثباتی این جرم مواجه هستیم و در چنین شرایطی شهادت شهود می‌تواند به موفقیت در پرونده استرداد چک ربوی کمک شایانی نماید. آنچه در رویه محاکم مشاهده می‌شود هم گویای این مطلب است که مقام‌های قضایی عموما ارزش اثباتی بالایی برای شهادت شهود قائل می‌شوند.

پرینت‌ حساب و تراکنش‌های بانکی

پرینت تراکنش‌های بانکی اعم از کارت به کارت، شبا و پرینت تراکنش پاس شدن چک‌هایی که در وجه رباخوار صادر شده‌اند از جمله ساده‌ و روتین‌ترین دلایل اثبات ربوی بودن چک‌ها می‌باشد. البته تجربه سال‌ها فعالیت در پرونده‌های ربا نشان داده در عمل در بسیاری از پرونده‌ها نیاز به دلیل تکمیلی دیگری نیز جهت تحکیم دلایل اثباتی وجود دارد.

پیامک، واتساپ و مکاتبات الکترونیک

در پرونده‌ای مانند پرونده‌های رباخواری که دلایل اثباتی محدود هستند، پیام‌ها اعم از پیامک متنی در قالب اس‌ام‌اس، واتساپ، تلگرام و سایر پیام‌رسان‌های داخلی و خارجی می‌توانند به عنوان دلیل اثبات کننده جرم ربا مطرح و در نهایت به پس گرفتن چک ربوی منتهی شوند.

علی الخصوص اگر هنوز شکایت نکرده اید می‌توانید با تیزهوشی مدارک مفیدی برای پرونده رباخواری بدست آورید. به این صورت که شما با مشورت با وکیل متخصص حقوقی، پیام‌هایی به دارنده چک ربوی ارسال نمایید که او را به تایید ضمنی یا صریح ربوی بودن چک وادار کند. بنابر تجربیات وکالت پرونده‌های ربا مثال‌های زیر نمونه‌هایی از چنین پیامک‌هایی می‌باشد که می‌تواند در اثبات ربوی بودن چک موثر باشند.

«من تا الان چند برابر پولی که گرفتم بهت دادم، لطفاً چک‌ها رو برگردون که دیگه بیشتر از این نتونم پرداخت کنم.»

اگر طرف مقابل در پاسخ درباره مبلغ باقی‌مانده یا تعداد اقساط صحبت کند، می‌تواند به نفع بدهکار ربوی باشد.

«قرارمون این بود اصل پول رو کم‌کم تسویه کنم، چرا هنوز همه چک‌ها دستت مونده؟»

«لطفاً حساب کن ببین تا امروز چقدر بهت پرداخت کردم، فکر کنم اصل پول و سودی که حرفش رو زده بودیم کامل برگشته باشه.»

«من بابت این پول چند بار واریزی انجام دادم. لطفاً بگو هنوز به نظرت چقدر باقی مونده؟»

«اون چک‌ها رو فقط برای ضمانت داده بودم که خیالت راحت باشه، قرار نبود همه‌شون وصول بشه.»

این‌ها نمونه پیام‌هایی است که پاسخ دارنده چک ربوی (رباخوار) به آنها می‌تواند به‌صورت عالی مؤثر در اثبات ربا و نشان‌دهنده ربوی بودن چک برای دادگاه باشد.

گفتنی است طبق ماده ۱۲ قانون تجارت الکترونیک دلایل اثبات دعوی ممکن است به صورت داده‌پیام بوده و در محاکم قابل استناد می‌باشند.

رسیدهای پرداخت سود

هرگونه رسید دست‌نویس از رباخوار که تایید کننده پرداخت مبلغی از جانب بدهکار ربوی باشد می‌تواند از جمله مدارک اثبات چک ربوی قرار بگیرد. ولی تجربه وکالت پرونده‌های چک ربوی اثبات کرده است که در پرونده‌های ربا اصولا احتمال اینکه رباخوار چنین رسید‌هایی به بدهکار ربوی داده باشد بسیار کم و نادر است.

تقارن زمانی دریافت پول و صدور چک

برخی مدارک به‌صورت معمول در بیشتر دعاوی مورد استناد قرار می‌گیرند مانند شهادت شهود یا اسناد کتبی، ولی برای موفقیت در پرونده استرداد چک ربوی که عموما با کمبود مدارک مواجه هستیم می‌بایست پا را فراتر از دلایل روتین گذاشته و با هوشمندی کامل امر دفاع انجام پذیرد.

در پرونده‌های اثبات و استرداد چک ربوی، اگر در همان روزی که پول نزول از رباخوار گرفته شده است چک‌های ربوی هم دقیقا در همان روز ثبت و صادر شده باشد، این موضوع می‌تواند از جمله قرائن و مدارک اثبات ربا باشد.

فرض کنید شخصی ۵۰۰ میلیون تومان پول نزول از نزول‌خوار گرفته است و درست در همان روز تعداد ۸ فقره چک ۱۰۰ میلیون تومانی گرفته شده باشد. درحالی که هیچگونه رسید و قراردادی هم که نشانگر همکاری تجاری باشد موجود نباشد. در این حالت این موضوع می‌تواند اثبات کننده وقوع ربا و ربوی بودن چک‌ها باشد و امکان استرداد چک‌های ربوی را تسهیل می‌کند.

کارشناسی رسمی حسابداری در پرونده چک ربوی

یکی از مراحلی که در اکثر پرونده‌های استرداد و پس گرفتن چک ربوی وجود دارد، ارجاع به کارشناس حسابرس دادگستری است. نتیجه این مرحله و نظریه پایانی کارشناس منتخب دادگاه اثر بسیار بالا در نتیجه بسیاری از دعاوی استرداد چک‌ ربوی دارد.

کلیه مدارک واریز وجوه بانکی، مستندات ثبت چک‌های ربوی می‌بایست به کارشناس تقدیم گردد. حتما علاوه بر تقدیم مستندات به کارشناس، یک لایحه دفاعیه نیز که شامل شرح موضوع و ترتیب پرداخت‌ها به رباخوار باشد را به‌صورت روشن و منظم نگارش نموده و به کارشناس تقدیم کنید.

اشتباهاتی که باعث می‌شود چک ربوی را نتوانید پس بگیرید

ادامه پرداخت سود بدون مستندسازی

یکی از بد‌ترین اشتباهاتی که در پرونده چک‌های ربوی ملاحظه می‌شود ادامه پرداخت‌ها و دادن چک‌های جدید بدون استراتژی مشخص برای بدست آوردن مدرک برای اثبات ربوی بودن چک می‌باشد. به بیان ساده تر پرداخت بدون مستندسازی برابر است با متعهد شدن به پرداخت، پرداخت وجه اضافی و نا‌توانی در اثبات بدهکار نبودن مبلغ چک. برای مستندسازی استراتژیک حتما پیشنهاد می‌شود با طراحی از پیش تعیین شده یا با مشاوره وکیل متخصص ربا اقدام نمایید.

امضای چک‌های جدید بدون دریافت رسید

امضای چک‌های جدید بدون رسید هم باز اقرار به بدهکار بودن خود در مقابل رباخوار می‌باشد و این از اشتباهات متداول در پرونده چک‌های ربوی می‌باشد.

البته بررسی پرونده‌های متعدد رباخواری نشان داده که بیشتر رباخواران از دادن رسید خودداری می‌کنند ولی با ایجاد مدارک جدید مثل ارسال پیامک علی الخصوص پیامک متنی و بردن شاهد در جلسه با رباخوار که حرف‌های او را بشنود و سپس استفاده از شاهد در دادگاه می‌توان نداشتن رسید را جبران کرد و اقدام به پس گرفتن چک ربوی نمود. این‌موارد راهکار‌های عملی برای نحوه پس گرفتن چک‌های ربوی می‌باشد.

تأخیر در اقدام قانونی

در خصوص مشکلات تاخیر در اقدام قانونی علیه رباخواری که چک ربوی در دست اوست در بخش‌های قبلی سخن گفته شد. در این راستا ضرورت این موضوع این می‌باشد که شاید پیروزی و موفقیت در پس گرفتن و استرداد چک ربوی در پیش رو شما باشد ولی با جلب و زندانی شدن این فرصت از بین برود چراکه در آن صورت اقدام قانونی سخت تر می‌شود و حداقل این است که حتی اگر بعدا حکم محکومیت رباخوار هم صادر شود و چک ربوی پس گرفته شود ولی متاسفانه فرد مدتی را در زندان سپری نموده است و این اصلا موضوع مطلوبی نیست.

طرح دعوا با عنوان و جهت اشتباه

مرور پرونده‌های چک‌های ربوی این موضوع را اثبات می‌کند که یکی از اشتباهاتی که مانع پس گرفتن چک می‌شود این است که دعوا به‌صورت اشتباه مطرح می‌شود.

شاید بسیار این جمله را شنیده باشید که : ما این‌قدر دویدیم، ولی آخرش پرونده به هیچ جا نرسید؛ کلی هم خرج هزینه دادرسی کردیم! بسیاری از افرادی که این جمله را می‌گویند نمی‌دانند که منشأ اصلی این وضعیت، شکایت با عنوان و جهت اشتباه می‌باشد. در واقع فرد فکر می‌کند که خواسته من که مشخص است و آن اثبات نزولی بودن چک و استرداد چک می‌باشد. ولی همیشه موضوع به این سادگی نیست و گاهی باید چند دعوا همزمان مطرح گردد یا در برخی پرونده‌ها می‌بایست در ابتدا دعوایی مطرح گردد و پس از اثبات آن دعوای اصلی اقامه شود.

جمع‌بندی

پس گرفتن چک ربوی در بسیاری از موارد امکان‌پذیر است، اما موفقیت در این مسیر به انتخاب دعوای درست، اقدام به‌موقع و ارائه ادله کافی بستگی دارد. بسته به شرایط پرونده ممکن است راهکار مناسب، استرداد چک ربوی، ابطال چک ربوی، اثبات برائت ذمه، اثبات تضمینی بودن چک یا درخواست توقف عملیات اجرایی باشد. به همین دلیل قبل از هر اقدام، لازم است مدارک و وضعیت پرونده به‌صورت دقیق بررسی شود تا بهترین مسیر حقوقی برای جلوگیری از وصول چک نزولی انتخاب گردد.

اگر چک‌های ربوی در دست رباخوار است، اجراییه صادر شده، بخشی از بدهی را پرداخت کرده‌اید یا نگران جلب و توقیف اموال هستید، بررسی سریع مدارک می‌تواند مشخص کند چه راهکاری برای شما مناسب‌تر است. در بسیاری از پرونده‌ها، اقدام به‌موقع تفاوت بین موفقیت و از دست رفتن فرصت دفاع است.

سوالات متداول پس گرفتن چک ربوی

آیا چک ربوی قابل ابطال است؟

بله. اگر ثابت شود چک بابت سود و بهره ربوی صادر شده یا منشأ نامشروع داشته است، می‌توان دعوای ابطال چک ربوی را مطرح کرد.

آیا می‌توان چک صیادی ربوی را پس گرفت؟

بله. ثبت شدن چک در سامانه صیاد مانع از طرح دعوای ابطال یا استرداد چک ربوی نیست و در صورت اثبات ادعا امکان بی‌اثر شدن چک وجود دارد.

اگر رباخوار چک را به اجرا گذاشته باشد چه باید کرد؟

باید در اسرع وقت دعوای اصلی مرتبط با چک و همزمان درخواست توقف عملیات اجرایی مطرح شود تا از ادامه اقدامات اجرایی جلوگیری گردد.

آیا برای پس گرفتن چک ربوی حتماً باید شکایت کیفری ربا مطرح شود؟

خیر. در برخی پرونده‌ها امکان طرح مستقیم دعوای حقوقی وجود دارد، اما در بسیاری از موارد شکایت کیفری ربا می‌تواند نقش مهمی در اثبات ادعا داشته باشد.

آیا چک ضمانتی در معامله ربوی قابل وصول است؟

تا زمانی که تضمینی بودن چک اثبات نشده باشد، دارنده چک می‌تواند برای وصول آن اقدام کند. بنابراین باید سریعاً دعوای مناسب مطرح شود.

اگر اصل پول را پرداخت کرده باشم باز هم باید چک را پاس کنم؟

خیر. اگر بتوانید پرداخت اصل بدهی را اثبات کنید، امکان طرح دعوای برائت ذمه و استرداد چک وجود خواهد داشت.

مهم‌ترین مدرک برای اثبات ربوی بودن چک چیست؟

معمولاً مجموعه‌ای از مدارک مانند تراکنش‌های بانکی، پیامک‌ها، شهادت شهود و نظریه کارشناسی در کنار یکدیگر مورد استناد دادگاه قرار می‌گیرند.

آیا پیامک و واتساپ در پرونده ربا اعتبار دارد؟

بله. در صورت احراز اصالت، پیامک‌ها و مکاتبات الکترونیکی می‌توانند به عنوان دلیل در دادگاه مورد استناد قرار گیرند.

آیا بدون رسید پرداخت هم می‌توان چک ربوی را پس گرفت؟

بله. نبود رسید لزوماً مانع موفقیت در پرونده نیست و می‌توان از سایر ادله مانند تراکنش‌های بانکی، شهود و مکاتبات استفاده کرد.

اگر چندین چک به رباخوار داده باشم چه باید کرد؟

در این موارد معمولاً با بررسی مجموع پرداخت‌ها و ارجاع امر به کارشناس حسابداری می‌توان وضعیت واقعی بدهی را مشخص کرد.

آیا امکان توقف عملیات اجرایی چک ربوی وجود دارد؟

بله. در صورت وجود دلایل کافی و طرح دعوای اصلی، دادگاه می‌تواند دستور توقف عملیات اجرایی را صادر کند.

چقدر زمان برای اقدام علیه چک ربوی اهمیت دارد؟

بسیار زیاد. تأخیر در اقدام ممکن است باعث توقیف اموال، مسدود شدن حساب‌ها یا پیشرفت عملیات اجرایی شود و دفاع از حقوق فرد را دشوارتر کند.

برای بررسی امکان پس گرفتن چک ربوی، چه مدارکی را باید به وکیل ارائه کنیم؟

تصویر چک‌ها، پرینت واریزی‌ها، پیامک‌ها، مکاتبات واتساپ و هر مدرکی که نشان‌دهنده دریافت و پرداخت پول باشد می‌تواند در ارزیابی اولیه پرونده مؤثر باشد. ولی اگر به مانند بسیاری از افراد برخی مدارک مثل پرینت واریزی‌ها در دسترس نباشد مشکلی نیست و فعلا سریعا با وکیل برای اقدام درست مشورت شود و برخی مدارک را در حین دادرسی هم می‌توان ارائه داد. بررسی دقیق مدارک مشخص می‌کند که امکان ابطال، استرداد یا توقف عملیات اجرایی چک وجود دارد یا خیر.

وکیل متخصص ربا چگونه می‌تواند چک ربوی را پس بگیرد؟

پرونده‌های ربا دارای پیچیدگی‌های خاصی می‌باشد که عموما افراد عادی از جزئیات آن و از نحوه پس گرفتن چک ربوی اطلاع ندارند. وکیل متخصص ربا و چک‌های نزولی در ابتدا مدارک را بررسی و درصد موفقیت را به صراحت به مراجعه کننده گفته و در ادامه بهترین مسیر حقوقی برای پس گرفتن چک ربوی را انتخاب می‌کند.

اگر رباخوار اقدام برای اجرا گذاشتن چک و تقاضای صدور اجراییه چک نموده باشد اقدامات لازم را برای توقف عملیات اجرایی انجام می‌دهد. در ادامه شکایت حقوقی یا کیفری را بر اساس شرایط پرونده انجام داده و مراحل مختلف پرونده را بر اساس تجربه خود مدیریت می‌کند.

وکالت پرونده‌های ربا به‌صورت کاملا تخصصی و بر اساس تجربیات متعدد وکالت پرونده‌های ربا صورت می‌پذیرد. از لحاظ هزینه حق الوکاله پرونده ربا هم از میانگین عرف وکلا مبلغ نسبتا پایین‌تری تعیین می‌شود، علیرغم اینکه وکالت پرونده ربا به‌صورت تخصصی انجام می‌شود.